Cannabinoïden: de kaart die de rest verklaart
De meeste uitleg over cannabinoïden bestaat uit lijstjes, en een lijstje verklaart niets. De plant bouwt al deze stoffen op uit één voorloper, in een vaste volgorde — en zodra die volgorde duidelijk is, beantwoorden de praktische vragen zichzelf.
Waarom CBG een veelvoud kost. Waarom rauwe hennep niet high maakt. Waarom oud materiaal meer CBN bevat. Waarom „raw” op een etiket iets anders betekent dan „gedecarboxyleerd”. Allemaal uit hetzelfde schema.
De stamboom
De plant maakt CBGA. Drie enzymen zetten dat om in drie zuurvormen — THCA, CBDA, CBCA. Wat geen enkel enzym bereikt blijft CBGA, en wordt CBG bij verhitting.
Dan komt warmte: drogen, extraheren, bakken, verbranden. Die maakt een carboxylgroep los als CO₂ en zet de zuurvormen om in de neutrale vormen — THC, CBD, CBC.
En dan komt tijd: zuurstof, licht en warmte breken THC verder af. Wat overblijft is CBN.
Wat daaruit volgt
Rauwe hennep maakt niet high. De levende plant bevat THCA, geen THC, en THCA is niet psychoactief. Alleen warmte zet het om. Precies daarom werkt bakken wel en koud eten niet.
CBG is duur omdat het de rest is. Het is de grondstof, en in een rijpe plant is die vrijwel volledig verbruikt. Het verkrijgen ervan vraagt vroeg oogsten of aparte rassen telen, en beide kosten opbrengst. De prijs per milligram ligt doorgaans op drie tot vijf keer die van CBD.
Oud materiaal bevat meer CBN. Omdat CBN het afbraakproduct van THC is, werkt de concentratie als een klok: die zegt hoe lang, en hoe slecht, iets bewaard is.
„Raw” betekent: niet gedecarboxyleerd. Het product bevat vooral CBDA en geen CBD. Geen kwestie van kwaliteit maar van samenstelling — en het maakt het getal op het etiket aanvechtbaar, zoals hierna blijkt.
De omrekening die etiketten opblaast
Het losmaken van de carboxylgroep kost massa. De verhouding van de molmassa’s geeft een vaste factor:
1 mg CBDA levert ongeveer 0,877 mg CBD op.
Uit 1.000 mg CBDA komt dus ongeveer 877 mg CBD, niet 1.000. Ongeveer 12 % verdwijnt als koolstofdioxide.
Analysecertificaten vermelden drie waarden: CBD, CBDA en totaal CBD, die laatste
berekend als CBD + (CBDA × 0,877).
Totaal CBD is een legitiem getal — voor materiaal dat nog verhit gaat worden. Bij een rauw product is het het verkeerde getal: het CBDA daarin is nog steeds CBDA en blijft dat. Totaal CBD vermelden op een rauw product is een omzetting verkopen die niet heeft plaatsgevonden.
Wat u dat kost: de prijs per milligram totaal CBD van een rauw product vergelijken met de prijs per milligram werkelijk CBD van een gedecarboxyleerd product is een berekening naast een meting leggen.
De belangrijkste cannabinoïden
| Herkomst | Psychoactief | Typisch gehalte | |
|---|---|---|---|
| CBGA | door de plant gemaakt | nee | voorloper, wordt verbruikt |
| CBG | resterend CBGA, verhit | nee | meestal onder 1 % |
| CBDA | door de plant gemaakt | nee | overheerst in rauw materiaal |
| CBD | uit CBDA door warmte | nee | vaak tweecijferig |
| THCA | door de plant gemaakt | nee | overheerst in rauw materiaal |
| THC | uit THCA door warmte | ja | onder de grens in hennep |
| CBC | uit CBCA door warmte | nee | laag |
| CBN | afbraak van THC | hooguit zeer zwak | neemt toe met de leeftijd |
Fyto, endo en synthetisch
De term omvat drie groepen die makkelijk door elkaar lopen.
Fytocannabinoïden komen uit de plant — alles in de tabel hierboven.
Endocannabinoïden maakt het lichaam zelf, zoals anandamide en 2-AG. Zij zijn de reden dat er überhaupt receptoren bestaan waaraan plantaardige cannabinoïden zich kunnen binden.
Synthetische en semisynthetische cannabinoïden worden in een laboratorium gemaakt. HHC hoort hierbij: het ontstaat door hydrogenering, uit THC of uit CBD. Semisynthetisch betekent dat de grondstof plantaardig is maar het eindproduct in de natuur nauwelijks te vinden is. Juridisch is dat een apart hoofdstuk, per land verschillend en snel veranderend.
Verder lezen
- Wat is CBD — de basis, zonder beloftes.
- CBD in Nederland — wat wel en niet mag.
Wat deze pagina niet zegt
Wat deze stoffen doen.
Twee redenen. Verordening (EG) nr. 1924/2006 staat voor geen enkele cannabinoïde een gezondheidsclaim toe. En het onderzoek is dunner dan de toon van de branche suggereert: de EFSA kon de veiligheid van regelmatige orale inname van cannabidiol niet vaststellen, bevestigde dat in 2025 en noemt een voorlopige referentiewaarde in de orde van 2 mg per dag. Voor mensen onder de 25, zwangeren, mensen die borstvoeding geven en mensen die medicijnen gebruiken kon de veiligheid niet worden vastgesteld.
Als u medicijnen gebruikt, hoort dat gesprek bij een arts of apotheker: deze stoffen worden afgebroken door leverenzymen die ook talrijke geneesmiddelen verwerken.
Veelgestelde vragen
Wat zijn cannabinoïden? Een familie stoffen die inwerken op het endocannabinoïdesysteem. Fytocannabinoïden komen uit de plant, endocannabinoïden maakt het lichaam, synthetische worden in een laboratorium gemaakt.
Hoeveel cannabinoïden zijn er? In de plant zijn er ruim honderd beschreven, maar slechts een handvol komt in noemenswaardige hoeveelheid voor.
Welke cannabinoïde komt eerst? CBGA. De plant bouwt alle andere daaruit op, vandaar de naam moedercannabinoïde.
Waarom maakt rauwe hennep niet high? Omdat die THCA bevat en geen THC. Pas warmte maakt de carboxylgroep los en voert de omzetting uit.
Wat is decarboxylatie? Het verwijderen van een carboxylgroep als CO₂ door warmte, waarbij CBDA CBD wordt en THCA THC.
Waarom staat op sommige etiketten totaal CBD? Omdat dat CBD plus omgerekend CBDA is. Bij een rauw product beschrijft dat getal een omzetting die niet heeft plaatsgevonden.
Is HHC een natuurlijke cannabinoïde? Nee. HHC is semisynthetisch, meestal gemaakt door hydrogenering, en is in de plant nauwelijks te vinden.