Wrijving of water: twee wegen naar dezelfde hars

Het doel is in beide gevallen hetzelfde: de harsklieren van de plant scheiden. De ene methode gebruikt daarvoor wrijving en zwaartekracht, de andere ijswater en beweging, en verder komt er in geen van beide een oplosmiddel aan te pas.

Het verschil zit niet in wat er gescheiden wordt maar in hoe, en dat verschil bepaalt de zuiverheid, de opbrengst, de prijs en vooral het risico. Deze pagina zet de twee naast elkaar.

Wat beide methoden gemeen hebben

Vier punten waarop zij identiek zijn.

Zij scheiden mechanisch

Beide werkwijzen gebruiken uitsluitend natuurkundige middelen: wrijving, koude, zwaartekracht, water of beweging. Er wordt niets opgelost, niets gebonden en niets chemisch veranderd. Dat plaatst beide in dezelfde categorie van het certificaat en bepaalt welke hoofdstukken daarin thuishoren.

Zij sorteren op grootte

In beide gevallen doet een weefsel met een bekende maaswijdte het werk. Wat kleiner is dan de opening gaat door, wat groter is blijft achter, en dat is het hele scheidingsprincipe. Alle verdere verschillen tussen de twee methoden zijn variaties op deze ene handeling.

Zij voegen niets toe

Alles wat in het eindproduct zit, zat al in de plant. Daarom ontbreekt bij beide het hoofdstuk restoplosmiddelen in het certificaat, en dat ontbreken is bij beide een logische uitkomst.

Zij concentreren ook wat er niet in hoort

Wat er in de teelt op het materiaal terecht is gekomen, komt in beide gevallen geconcentreerd terug. Zware metalen en bestrijdingsmiddelen worden door geen van beide methoden weggenomen. Het certificaat van het uitgangsmateriaal weegt daarom bij beide zwaarder dan bij de bloem zelf.

Hoe de droge weg werkt

Wrijving en zwaartekracht, verder niets.

Wrijving breekt de kopjes af

Het materiaal wordt over een zeefdoek bewogen en schuurt daarbij langs zichzelf en langs het weefsel. De klierkopjes breken bij het steeltje af, dat het zwakste punt van de hele structuur is. Er is geen andere plek waar de klier zo makkelijk breekt, en daar berust de hele methode op.

Zwaartekracht doet de scheiding

Losgeraakte kopjes vallen door de mazen en komen onder het doek terecht. Er is geen andere kracht bij betrokken en dat maakt de opstelling opvallend eenvoudig. Een set doeken en een koude ruimte volstaan om te beginnen.

Koude is bijna verplicht

Bij lage temperatuur wordt de inhoud van de kopjes stroperiger en de structuur bros. Zij breken dan schoon af in plaats van uit te smeren over het weefsel, en dit is het enige advies in deze methode dat niets kost.

Meerdere doeken geven meerdere fracties

Bij een reeks doeken met aflopende maaswijdte blijft op elk doek een eigen fractie liggen. De middelste zijn doorgaans het zuiverst, omdat de klierkopjes zich in het midden van die reeks ophopen.

Hoe de natte weg werkt

IJswater als omgeving, beweging als kracht.

Water lost hier niets op

Cannabinoïden en terpenen zijn praktisch onoplosbaar in water. Het materiaal geeft aan het water niets af van wat interessant is, en dat is de reden waarom deze methode bij de mechanische scheidingen hoort.

IJs maakt de kopjes bros

De lage temperatuur verdikt de inhoud van de klieren en maakt de hele structuur breekbaar. Zij breken daardoor schoon af bij het steeltje in plaats van te vervormen. Water dat tijdens het werk opwarmt verliest dat voordeel onmiddellijk, en dat is de meest gemaakte fout in deze methode.

Beweging levert de kracht

Roeren of schudden brengt het materiaal in beweging en breekt de kopjes los. De duur en de kracht van die beweging bepalen samen hoeveel er loskomt en hoeveel plantmateriaal er meekomt. Te lang doorgaan verhoogt de opbrengst en verlaagt de zuiverheid, precies zoals bij de droge weg.

Een reeks zakken sorteert

Het water loopt achtereenvolgens door zakken met aflopende maaswijdte, waarbij elke zak een eigen fractie vasthoudt. Ook hier zijn de middelste fracties de zuiverste, om dezelfde reden als bij de droge weg.

Waar de twee wegen uiteenlopen

Vier verschillen die alles verklaren.

Het medium

De ene methode werkt in lucht, de andere in water. Dat ene verschil bepaalt de apparatuur, de werkruimte, de doorlooptijd en het eindproduct. Het is het enige verschil dat er werkelijk toe doet; al het andere volgt eruit.

De selectiviteit

Water sorteert niet alleen op grootte maar ook op dichtheid, doordat deeltjes verschillend zakken. De natte weg scheidt daardoor scherper dan wrijving alleen.

De opbrengst

De natte weg haalt in de praktijk meer uit hetzelfde materiaal, omdat water beter bij de klieren komt dan wrijving. Het verschil is groot genoeg om de extra moeite te verklaren. Hoeveel groter het is, hangt sterk af van het uitgangsmateriaal en van hoe zorgvuldig er wordt gewerkt.

Het risico achteraf

De droge weg levert droog materiaal op; de natte weg levert nat materiaal op dat gedroogd moet worden. Dat ene punt is de belangrijkste praktische scheidslijn tussen de twee. Alles wat er bij de natte weg mis kan gaan, gaat mis in die fase.

Waarom het drogen de natte weg riskant maakt

Dit is het onderdeel dat het vaakst wordt overgeslagen.

Het product komt nat uit het proces

De opgevangen fractie bevat het water waarin zij is ontstaan en zij moet worden gedroogd voordat zij kan worden verpakt. Dit is de enige stap die de droge weg helemaal niet kent. Zij is tegelijk de fase waarin de meeste tijd, de meeste ruimte en het meeste toezicht gaan zitten.

Restvocht is een omgeving

Een concentraat met achtergebleven water is een omgeving waarin micro-organismen zich kunnen ontwikkelen. Daarom weegt de microbiologie in het certificaat bij deze categorie zwaarder dan bij welke andere ook.

Warmte bekort het drogen en beschadigt het product

De temperatuur verhogen versnelt de verdamping van het water en tegelijk die van de vluchtige fractie. Het is dezelfde afruil als bij het drogen van bloem, maar scherper, omdat er meer op het spel staat per gram.

Goed drogen is koud en traag

Lage temperatuur en veel tijd geven een stabiel product met behouden aroma en zonder restvocht. Dat vraagt koelruimte die een week of langer bezet blijft, en juist daar ontstaan de meeste verschillen tussen partijen op de markt.

Wat de zuiverheid bepaalt

Vier factoren, en zij gelden voor beide wegen.

Het uitgangsmateriaal

Materiaal met veel blad geeft onvermijdelijk meer plantendeeltjes af dan zorgvuldig getrimd materiaal. De zuiverheid van het resultaat ligt dus deels al vast voordat er iets is gebeurd. Geen enkele instelling van de opstelling maakt een slecht startpunt goed.

De maaswijdte

Fijner weefsel houdt meer tegen en laat minder door: zuiverder en minder. Grover weefsel doet het omgekeerde, en die keuze is bij beide methoden identiek van aard. De getallen op doeken en zakken betekenen dan ook precies hetzelfde.

De duur

Zowel wrijven als roeren levert in het begin vooral kopjes op en daarna steeds meer plantmateriaal. Voorbij het omslagpunt stijgt de hoeveelheid en daalt de kwaliteit. Dat punt ligt bij beide methoden eerder dan de meeste mensen aannemen.

De temperatuur

Koud verwerkt materiaal geeft schoner af en verliest minder aroma. Bij beide methoden is dit de enige variabele die opbrengst en zuiverheid tegelijk verbetert. Zij kost bovendien niets, wat haar in beide gevallen de eerste ingreep maakt.

Hoe je het resultaat beoordeelt

Vier waarnemingen zonder instrumenten.

De kleur

Licht beige tot goudachtig wijst op een hoog aandeel klierkopjes. Groen wijst op meegekomen plantmateriaal, en dat geldt voor beide methoden op precies dezelfde manier. De kleur is dus geen aanwijzing over welke van de twee wegen is gevolgd.

De reactie op warmte

Zuivere hars smelt rustig tot een heldere druppel; plantmateriaal verbrandt en laat een zwarte rand achter. Dit is de eenvoudigste zuiverheidstoets die er bestaat.

De geur

Een duidelijk afgetekend aroma wijst op verse, hele kopjes. Muf, kelderachtig of gistend wijst bij de natte weg vrijwel altijd op restvocht en het is een reden om het materiaal te laten staan.

De structuur in de tijd

Materiaal dat klontert, vocht afscheidt of ongewoon snel donkerder wordt, is niet goed gedroogd. Dit gebrek hoort bij de natte weg en komt bij de droge weg vrijwel niet voor.

Waarom de middelste fracties het beste zijn

Het geldt bij beide methoden en om dezelfde reden.

De kopjes hebben een eigen maat

Hun diameter ligt in een vrij smalle band, duidelijk smaller dan de spreiding van plantendeeltjes. Op dat verschil in maat berust de hele scheiding.

De grove zeven vangen plant

De eerste weefsels in de reeks houden fragmenten van blaadjes en steeltjes tegen. Wat daar blijft liggen is zichtbaar groen en bevat weinig hars.

De fijne zeven vangen scherven

Onder een bepaalde maat komen alleen nog gebroken kopjes en fijne deeltjes door. Die fractie is bruikbaar maar duidelijk minder zuiver dan die uit het midden.

Daarom staat de prijs in het midden hoger

Middenfracties bevatten het hoogste aandeel hele kopjes en worden dus duurder verkocht. Dat prijsverschil is reëel en het is aan de reactie op warmte te controleren.

Wat elk van beide kost

De uitrusting verschilt sterk en dat verklaart wie welke methode gebruikt.

De droge weg is goedkoop

Een set doeken, een koude ruimte en tijd volstaan. Het is de methode die in kleine opstellingen domineert, juist omdat de drempel laag is.

De natte weg vraagt meer

Zakken, een vat, ijs, water en vooral koelruimte voor het drogen. De kosten liggen hoger en zij lopen door zolang het drogen duurt.

De arbeid verschilt

De droge weg is snel klaar; de natte weg vraagt meerdere cycli, filteren, opvangen en dagenlang toezicht tijdens het drogen. Die arbeid komt in de prijs terug.

Daarom verschilt het aanbod

Wie voor eigen gebruik werkt kiest meestal de droge weg; wie een product op de markt brengt met een hoge zuiverheidsclaim kiest vaker de natte. Het aanbod in de winkel weerspiegelt die keuze direct.

Wat er met de vluchtige fractie gebeurt

Beide methoden raken het aroma, op verschillende momenten.

De droge weg verliest bij het wrijven

Wrijving geeft warmte en warmte laat terpenen verdampen. Werken in de koude beperkt dat verlies aanzienlijk en het is de reden waarom deze methode bij voorkeur koud gebeurt.

De natte weg verliest bij het drogen

Tijdens de scheiding zelf blijft het aroma grotendeels behouden, doordat er in de koude wordt gewerkt. Het verlies verschuift naar de droogfase, waar het volledig van de gekozen temperatuur afhangt.

Vers ingevroren materiaal verandert het beeld

Wie materiaal direct na de oogst invriest en bevroren verwerkt, houdt een breder aromatisch profiel vast. Deze route hoort bij de natte weg en is bij de droge weg niet uitvoerbaar.

Wat je aan het eindproduct merkt

Een scherp, duidelijk afgetekend aroma wijst bij beide methoden op koud werken en zorgvuldig drogen. Een vlak profiel wijst op warmte, ergens in het proces, en het is achteraf niet meer te herstellen.

Wat het certificaat hierover zegt

Vier onderdelen, met een verschillende weging per methode.

Het cannabinoïdenprofiel

De gemeten moleculen met hun gehalte, en bij een geconcentreerde fractie dus met hogere getallen dan bij bloem. Die getallen zijn niet vergelijkbaar met die van het uitgangsmateriaal.

Het totale THC-gehalte

De som over beide vormen, berekend met de factor 0,877. Bij concentraten is dit het getal dat over de toelaatbaarheid beslist, ongeacht welke van beide methoden is gebruikt.

De microbiologie

Bij de natte weg is dit de belangrijkste regel van het hele document. Bij de droge weg weegt zij minder, maar zij hoort er wel te staan.

Restoplosmiddelen horen er niet te staan

Geen van beide methoden gebruikt een oplosmiddel, dus is er niets achtergebleven om te meten. Het ontbreken van dit hoofdstuk is bij beide een logische uitkomst en geen tekortkoming.

Welke methode wanneer wordt gekozen

Vier situaties met een duidelijk antwoord.

Voor eigen gebruik op kleine schaal

De droge weg, vrijwel altijd. De drempel is laag, het resultaat is meteen bruikbaar en er is geen droogfase met bijbehorend risico.

Voor de hoogste zuiverheid

De natte weg, mits het drogen goed gebeurt. Water sorteert scherper dan wrijving en de middenfracties liggen daardoor hoger in zuiverheid.

Voor het breedste aroma

De natte weg met vers ingevroren materiaal. Het is de enige route die de volledige vluchtige fractie van het verse materiaal kan vasthouden.

Als er weinig koelruimte is

De droge weg. De natte weg zonder goede koeling en voldoende droogtijd levert een product met de grootste risico’s van beide werelden.

Wat er misgaat en waarom

Vier veelvoorkomende problemen met hun oorzaak.

Groene fracties

Te lang doorgaan of een te grove maaswijdte. Bij beide methoden is de oorzaak dezelfde en de oplossing ook: eerder stoppen of fijner zeven.

Uitgesmeerde hars

Werken bij een te hoge temperatuur, waardoor de kopjes vervormen in plaats van af te breken. Dit is bij de droge weg het meest voorkomende probleem.

Restvocht in het eindproduct

Te snel of te warm drogen na de natte weg, of gewoon te weinig tijd. Het is het ernstigste probleem van deze pagina omdat het niet altijd zichtbaar is.

Een laag rendement

Meestal ligt het aan het uitgangsmateriaal en niet aan de methode. Materiaal met weinig zichtbare hars geeft bij beide wegen weinig af, en geen instelling maakt dat goed.

Hoe de fracties worden benoemd en verkocht

De aanduidingen op de verpakking komen uit de werkplaats en niet uit een norm.

De getallen verwijzen naar het weefsel

Een aanduiding met een getal verwijst naar de maaswijdte van de zeef of de zak waarop de fractie is opgevangen. Het beschrijft dus het gereedschap en niet het resultaat, en dat onderscheid gaat in catalogi vrijwel altijd verloren.

Een cijferaanduiding zegt niets over zuiverheid

Twee makers kunnen met hetzelfde weefsel materiaal van zeer verschillende kwaliteit opvangen, afhankelijk van hun uitgangsmateriaal en van hoe lang zij doorgingen. Het getal is een adres en geen oordeel.

Fracties worden vaak samengevoegd

Wat er in de handel als één product ligt, is regelmatig een mengsel van meerdere zeven. Dat is gebruikelijk en op zichzelf geen bezwaar, maar het betekent dat de aanduiding op de verpakking dan helemaal niets meer beschrijft.

Wat je aan de verpakking kunt vragen

Welk uitgangsmateriaal er is gebruikt, welke fracties erin zitten en hoe er is gedroogd. Een verkoper die alle drie kan beantwoorden, kent zijn maker; wie er geen van drieën kan beantwoorden, verkoopt een product dat hij zelf niet kent.

Een kleine woordenlijst

Vier termen die op deze pagina terugkeren.

Harsklier

De structuur op de plant waarin de werkzame moleculen en het aroma worden gevormd. Zij bestaat uit een kopje op een steeltje en breekt bij dat steeltje af.

Mechanische scheiding

Een werkwijze die uitsluitend natuurkundige middelen inzet. Beide methoden op deze pagina horen volledig tot die categorie.

Maaswijdte

De grootte van de opening in het weefsel, meestal uitgedrukt in micrometer. Zij bepaalt bij beide methoden welke deeltjes in welke fractie terechtkomen.

Fractie

Het materiaal dat op één bepaald weefsel achterblijft of erdoorheen komt. Fracties worden apart opgevangen, apart gedroogd en soms daarna samengevoegd.

De meest gemaakte fouten

Vier misvattingen die in dit onderwerp blijven terugkomen.

Denken dat water een oplosmiddel is

Cannabinoïden en terpenen lossen er praktisch niet in op. Water is hier een omgeving en geen oplosmiddel, en dat onderscheid bepaalt de hele categorie-indeling.

Het ontbrekende restenhoofdstuk als tekort lezen

Bij beide methoden hoort dat hoofdstuk er niet te zijn. Het missen ervan als gebrek aanrekenen betekent dat de categorie verkeerd is begrepen.

De natte weg automatisch beter noemen

Zij scheidt scherper en zij kan meer misgaan. Een slecht gedroogde natte fractie is een slechter product dan een goed gemaakte droge fractie.

De grondstof als bijzaak zien

Beide methoden concentreren zonder te zuiveren. Het certificaat van het uitgangsmateriaal weegt hier zwaarder dan bij welke andere categorie ook.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen deze twee methoden

Het medium. De ene scheidt de harsklieren met wrijving en zwaartekracht in lucht, de andere met beweging in ijswater. Beide sorteren daarna op grootte met weefsels van bekende maaswijdte, en geen van beide gebruikt een oplosmiddel.

Welke van de twee geeft het zuiverste resultaat

Doorgaans de natte weg, omdat water niet alleen op grootte maar ook op dichtheid sorteert. Dat voordeel geldt alleen wanneer het drogen daarna goed gebeurt: een slecht gedroogde natte fractie is slechter dan een zorgvuldig gemaakte droge fractie.

Waarom staat er in het certificaat niets over oplosmiddelen

Omdat er geen oplosmiddel is gebruikt en er dus niets is achtergebleven om te meten. Bij deze twee methoden is het ontbreken van dat hoofdstuk de logische uitkomst van de werkwijze en geen tekortkoming van het document.

Waaraan zie ik dat een natte fractie niet goed gedroogd is

Aan een muffe, kelderachtige of gistende geur, aan klontering of vochtafscheiding op de bodem van het potje, en aan een verkleuring die binnen weken in plaats van maanden optreedt. Elk van die vier is reden om het materiaal niet te gebruiken.