Wat er op de zeef achterblijft en waarom het loslaat

Het poeder onder in de maalkamer is geen restproduct. Het is de meest geconcentreerde fractie die uit droog materiaal te halen valt, en zij komt daar terecht door één natuurkundig gegeven: de harsklieren zitten op een steeltje en dat steeltje breekt.

Wat er precies in dat laatje ligt, hangt af van het doek, van de temperatuur en van hoe lang er is gedraaid. Deze pagina beschrijft die drie variabelen en wat je aan het resultaat kunt aflezen.

Wat er precies in de kamer terechtkomt

Het is nooit één stof en dat verklaart alle verschillen in kwaliteit.

Losgeraakte harsklieren

Het waardevolle deel bestaat uit de bolvormige kopjes van de klieren die op de bloeiwijze en de omringende blaadjes staan. Zij bevatten vrijwel alles wat het materiaal interessant maakt, en zij zijn tegelijk het kleinste bestanddeel van wat er valt.

Afgebroken steeltjes

Elk kliertje zit op een steeltje dat bij het afbreken deels meekomt. Die steeltjes bevatten nauwelijks hars, tellen wel mee in het gewicht en verlagen de zuiverheid van de fractie zonder dat het aan de buitenkant te zien is.

Fijne plantendeeltjes

Vermalen blad en fragmenten van de schutblaadjes vallen mee door het doek zodra ze klein genoeg zijn. Dit is het bestanddeel dat de kleur groener maakt en dat bij te lang draaien het snelst toeneemt.

Stukgeslagen kliertjes

Kopjes die niet heel loskomen maar breken, laten hun inhoud achter op het materiaal en op het doek. Dat deel bereikt het laatje niet en het is het stille verlies waarover geen productomschrijving iets zegt.

Waarom de klieren loslaten

Het mechanisme is eenvoudig en het verklaart elke aanbeveling verderop.

Het steeltje is het zwakste punt

De verbinding tussen het kopje en het plantweefsel is dunner dan het kopje zelf. Bij mechanische belasting breekt die verbinding eerder dan iets anders, en dat is precies wat je wilt.

Wrijving levert de kracht

Het draaien schuurt het materiaal langs zichzelf en langs de wanden van de kamer. Die wrijving is de enige kracht in het proces en er komt geen enkel hulpmiddel aan te pas.

Zwaartekracht doet de rest

Zodra een kopje los is, valt het door het doek in de onderste kamer. Het doek bepaalt daarbij wat er doorheen kan en wat blijft liggen, en verder gebeurt er niets.

Droog materiaal geeft beter af

Vochtig materiaal plakt en de kopjes blijven aan het weefsel hangen in plaats van los te breken. Materiaal dat goed is gedroogd, geeft daardoor merkbaar meer af dan materiaal dat nog vocht in de kern heeft.

Wat het zeefdoek doet

De maaswijdte is de belangrijkste keuze van de hele opstelling.

Het meet de doorlaat

De opgegeven waarde is de grootte van de opening in het weefsel en niet een kwaliteitsoordeel. Een lager getal betekent een fijner doek dat meer tegenhoudt en minder doorlaat.

Fijn geeft zuiverder en minder

Een fijn doek houdt steeltjes en plantendeeltjes tegen en laat vooral de kopjes door. Het resultaat is lichter van kleur en aanzienlijk zuiverder, maar de hoeveelheid die je overhoudt is kleiner.

Grof geeft meer en vuiler

Een grover doek laat naast de kopjes ook een deel van het plantaardige materiaal door. De opbrengst stijgt zichtbaar en de zuiverheid daalt even zichtbaar, wat aan de groenere kleur meteen af te lezen is.

De kopjes hebben een eigen maat

De diameter van de klierkopjes ligt in een vrij smalle band, duidelijk smaller dan de spreiding van plantendeeltjes. Op dat verschil in maat berust de hele scheiding, en het is de reden waarom een tussenmaat het beste resultaat geeft.

Waarom de zuiverheid varieert

Vier oorzaken die zich opstapelen.

De duur van het draaien

In de eerste omwentelingen komen vooral de kopjes los, daarna steeds meer plantmateriaal. Wie lang doorgaat verhoogt de opbrengst en verlaagt de zuiverheid, en dat omslagpunt ligt eerder dan de meeste mensen denken.

De temperatuur van het materiaal

Warme hars is kleverig en blijft aan het weefsel en aan het doek plakken. Koud materiaal laat de kopjes hard en bros worden, waardoor zij schoon afbreken in plaats van uit te smeren.

De aard van het uitgangsmateriaal

Materiaal met veel blad geeft onvermijdelijk meer plantendeeltjes af dan zorgvuldig getrimde bloeiwijzen. De zuiverheid van wat er valt, is dus voor een deel al bepaald voordat er ook maar iets is gedraaid.

De staat van het doek

Een doek dat is opgerekt of beschadigd laat deeltjes door die het hoorde tegen te houden. Dit is de minst besproken oorzaak en tegelijk de enige die zonder vervanging niet te verhelpen is.

Hoe je de kwaliteit beoordeelt

Vier waarnemingen zonder instrumenten.

De kleur

Licht beige tot goudachtig wijst op een hoog aandeel klierkopjes. Groen wijst op plantmateriaal, en hoe groener het poeder, hoe meer blad er in de fractie is meegekomen.

De structuur

Zuiver materiaal is los en zanderig en klontert niet. Een poeder dat samenkleeft bevat ofwel vocht ofwel een grote hoeveelheid fijn plantmateriaal dat zich anders gedraagt.

De geur

Een duidelijk afgetekend aroma wijst op verse, hele kopjes. Een vlakke of grassige geur wijst op oud materiaal of op een hoog aandeel blad, en die twee zijn aan de geur alleen niet uit elkaar te houden.

De reactie op warmte

Zuivere hars smelt rustig en gelijkmatig tot een heldere druppel. Plantmateriaal verbrandt in plaats van te smelten en laat een zwarte rand achter, en dat verschil is de eenvoudigste zuiverheidstoets die er bestaat.

Wat de kleur vertelt

De kleur is de eerste aanwijzing en zij wordt vaak verkeerd gelezen.

Licht betekent meestal zuiver

Een lichte, gelijkmatige tint wijst op een fractie die voornamelijk uit klierkopjes bestaat. Het is de kleur die een fijn doek en een korte draaitijd opleveren.

Groen betekent blad

Elke groene zweem komt van vermalen plantmateriaal dat door het doek is meegekomen. Het is geen gebrek in strikte zin, maar het is wel een verdunning van wat je wilde overhouden.

Donkerder wordt het vanzelf

Blootstelling aan lucht en licht laat de fractie in de loop van maanden verkleuren. Dat is oxidatie en tijd, en het zegt iets over de leeftijd en de bewaring en niets over de oorspronkelijke zuiverheid.

Wit betekent niet zuiverder

Een uitgesproken witte aanblik komt eerder van bevriezing of van uitgedroogd plantmateriaal dan van een hoger aandeel hars. De vergelijking hoort te gaan tussen beige en groen, niet tussen wit en de rest.

Waarom koude alles makkelijker maakt

Lage temperatuur is de goedkoopste verbetering die er bestaat.

De inhoud wordt stroperiger

Bij lage temperatuur verdikt de inhoud van het kopje en wordt de hele structuur bros. Zij breekt dan schoon af bij het steeltje in plaats van uit te smeren over het materiaal.

Er blijft minder plakken

Op kamertemperatuur is hars kleverig en hecht zij zich aan alles wat zij raakt, ook aan het doek. Koude houdt haar in de toestand waarin zij vrij door de mazen kan zakken.

De vluchtige fractie blijft langer

Terpenen verdampen bij temperaturen die lager liggen dan de meeste mensen aannemen. Werken in de koude beperkt dat verlies meer dan welke andere ingreep in het proces ook.

Het effect is meteen meetbaar

Hetzelfde materiaal, koud verwerkt, geeft zichtbaar meer en zichtbaar lichter poeder af. Het is het enige advies in dit onderwerp dat niets kost en dat iedereen onmiddellijk kan uitvoeren.

Het verschil met droog zeven op schaal

Het mechanisme is hetzelfde, de uitvoering niet.

Dezelfde natuurkunde

Beide werkwijzen breken de kopjes van hun steeltje en scheiden ze op grootte met een weefsel. Er komt in geen van beide gevallen een oplosmiddel aan te pas, en beide horen tot de mechanische scheidingen.

Een ander schaalniveau

Wat in een maalkamer bijvangst is, is bij een zeefopstelling het doel. Daar wordt met meerdere doeken achter elkaar gewerkt en wordt elke fractie apart opgevangen en beoordeeld.

Meerdere doeken geven meerdere fracties

Bij een reeks doeken met aflopende maaswijdte blijft op elk doek een eigen fractie liggen. De middelste zijn doorgaans het zuiverst, omdat de kopjes zich in het midden van die reeks ophopen.

Daarom verschilt de prijs zo sterk

Een zorgvuldig gescheiden middenfractie is een ander product dan wat er onder in een maalkamer verzamelt. Beide dragen in de handel dezelfde soortnaam, en dat verklaart een prijsverschil dat anders onverklaarbaar lijkt.

Wat er gebeurt als je het perst

Warmte en druk maken er iets anders van, met een eigen naam.

Het wordt een samenhangend geheel

Onder druk en lichte warmte kleven de kopjes aaneen tot één massa. Er wordt niets toegevoegd en niets weggehaald; alleen de vorm verandert, en met de vorm de naam op het etiket.

De kleur wordt donkerder

Het samendrukken en de warmte laten de fractie donkerder worden dan het losse poeder was. Dat is een normaal gevolg van het proces en op zichzelf geen aanwijzing over de zuiverheid.

Het aroma verandert van karakter

De vluchtige fractie wordt door de warmte deels weggenomen en wat overblijft komt zwaarder over. Wie het aroma van het losse poeder wil behouden, perst niet.

Wat de zuiverheid betreft verandert er niets

Persen verwijdert geen plantmateriaal dat er al in zat. Een groene fractie geeft na het persen een groenachtige massa, en het proces herstelt geen enkele fout die eerder is gemaakt.

Waarom de concentratie hoger ligt

Dit is het punt waar de meeste misverstanden ontstaan.

De klieren dragen bijna alles

De werkzame moleculen en het aroma worden in de klieren gevormd en zitten daar vrijwel volledig in. Het plantweefsel eromheen draagt daar zeer weinig aan bij, ook al vormt het het grootste deel van het gewicht.

Scheiden concentreert vanzelf

Door de klieren van het weefsel te scheiden houd je een fractie over waarin hetzelfde aantal moleculen in veel minder gewicht zit. Er wordt niets toegevoegd; alleen ballast wordt weggehaald.

De getallen in het certificaat lopen op

Een analyse van deze fractie geeft aanzienlijk hogere percentages dan een analyse van de bloem waaruit zij komt. Dat is rekenkundig te verwachten en het is geen aanwijzing dat er iets is toegevoegd.

De wettelijke grens telt zwaarder mee

Bij een geconcentreerde fractie loopt ook het totale gehalte aan tetrahydrocannabinol mee omhoog, berekend met de factor 0,877 over beide vormen. Dat maakt deze categorie gevoeliger voor de grens dan de bloem waaruit zij is gemaakt.

Hoeveel je ervan overhoudt

Het rendement varieert sterk en dat heeft vier oorzaken.

Het uitgangsmateriaal weegt het zwaarst

Materiaal met veel zichtbare hars geeft een veelvoud af van materiaal waarop die laag ontbreekt. Geen enkele instelling van de opstelling maakt dat verschil goed.

De droogtoestand telt mee

Te vochtig materiaal geeft slecht af omdat de kopjes blijven plakken; te droog materiaal geeft veel af maar brengt ook meer plantendeeltjes mee. De bruikbare band is smaller dan zij lijkt.

De temperatuur verschuift het resultaat

Koud verwerkt materiaal geeft meer en zuiverder af dan hetzelfde materiaal op kamertemperatuur. Het is de enige variabele die opbrengst en zuiverheid tegelijk verbetert.

De tijd heeft een omslagpunt

Langer draaien levert steeds meer op en steeds minder zuiver. Voorbij het omslagpunt bestaat de winst vooral uit plantmateriaal, en dat is winst die niemand wilde.

Wat er met het aroma gebeurt

Deze fractie is kwetsbaarder dan de bloem waaruit zij komt.

Het oppervlak is veel groter

Los poeder heeft per gram een veelvoud aan blootgesteld oppervlak vergeleken met een hele bloem. Alles wat met verdamping en oxidatie te maken heeft, gaat daardoor een veelvoud sneller.

De vluchtige fractie gaat als eerste

De scherpe bovenlaag van het aroma verdwijnt binnen weken in plaats van maanden. Wat overblijft is zwaarder en vlakker, en dat verloop is normaal maar het gaat hier duidelijk sneller.

Licht en lucht versnellen alles

Straling breekt de vluchtige verbindingen af en zuurstof werkt daar onafhankelijk naast. Bij deze fractie tellen beide zwaarder dan bij welke andere vorm van hetzelfde materiaal ook.

Daarom is snel gebruiken hier het advies

Deze fractie is niet gemaakt om lang te bewaren. Wie haar maanden laat liggen, houdt het gewicht over en niet de eigenschap waarvoor zij is gescheiden.

Hoe je het bewaart

Drie variabelen, waarvan er twee niets kosten.

Koel

Lagere temperatuur vertraagt zowel de verdamping als de oxidatie. Voor deze fractie is de koelkast geen overdreven maatregel maar de logische plek.

Donker

Licht werkt de hele bewaartijd door en een ondoorzichtig potje neemt die variabele volledig weg. Het is de goedkoopste maatregel met een meetbaar effect.

Luchtdicht en vol

Zuurstof werkt onafhankelijk van warmte en licht door. Een goed sluitend potje dat zo vol mogelijk is, stelt minder oppervlak aan lucht bloot dan een half leeg potje.

Niet in de maalkamer laten

De onderste kamer is een verzamelplaats en geen verpakking. Materiaal dat daar weken blijft liggen, staat bloot aan lucht, licht en temperatuurwisselingen zonder enige bescherming.

Wat het certificaat hierover zegt

Vier onderdelen, met een andere weging dan bij bloem.

Het cannabinoïdenprofiel

De gemeten moleculen met hun gehalte, in een geconcentreerde fractie dus met hogere getallen. Die getallen zijn niet vergelijkbaar met die van de bloem waaruit de fractie komt.

Het totale THC-gehalte

De som over beide vormen met de factor 0,877, en bij een geconcentreerde fractie is dat het getal dat over de toelaatbaarheid beslist. Het is ook het getal dat in deze categorie het vaakst onvolledig wordt weergegeven.

Metalen en bestrijdingsmiddelen

Scheiden concentreert ook wat er niet in hoort. Deze twee hoofdstukken wegen bij een geconcentreerde fractie dus zwaarder dan bij het uitgangsmateriaal.

Restoplosmiddelen horen hier niet

Bij een zuiver mechanische scheiding is er geen oplosmiddel gebruikt en dus niets achtergebleven. Het ontbreken van dat hoofdstuk is hier een logische uitkomst en geen tekortkoming van het document.

Een kleine woordenlijst

Vier termen die op deze pagina terugkeren.

Harsklier

De structuur op de plant waarin de werkzame moleculen en het aroma worden gevormd. Zij bestaat uit een kopje op een steeltje, en het steeltje is de plek waar zij afbreekt.

Mechanische scheiding

Een werkwijze waarin uitsluitend natuurkundige middelen worden ingezet, zoals wrijving, zeven, koude of druk. Deze fractie hoort volledig tot die categorie.

Maaswijdte

De grootte van de opening in het zeefdoek, meestal uitgedrukt in micrometer. Zij bepaalt wat er doorheen kan en dus wat er in de fractie terechtkomt.

Vluchtige fractie

Het geheel van verbindingen dat bij lage temperatuur verdampt en het aroma vormt. In los poeder verdwijnt zij sneller dan in een hele bloem.

De meest gemaakte fouten

Vier misvattingen die in dit onderwerp blijven terugkomen.

Het als afval beschouwen

Wat onder in de kamer ligt is de meest geconcentreerde fractie van het materiaal. Het weggooien of laten liggen is de duurste fout die in dit onderwerp gemaakt kan worden.

Te lang doorgaan

Voorbij het omslagpunt bestaat de aanwas vooral uit plantmateriaal. De hoeveelheid stijgt, de kleur wordt groener en de zuiverheid daalt, en dat is geen ruil die iemand bewust zou maken.

Wit met zuiver verwarren

Een uitgesproken witte aanblik komt eerder van bevriezing of van uitgedroogd blad dan van een hoger aandeel hars. De bruikbare vergelijking loopt tussen beige en groen.

Het maandenlang bewaren

Deze fractie verliest haar aroma een veelvoud sneller dan de bloem waaruit zij komt. Lang bewaren levert gewicht op en niet de eigenschap waarvoor zij is gescheiden.

Veelgestelde vragen

Wat is dit poeder precies

Het bestaat voornamelijk uit de kopjes van de harsklieren die van het plantweefsel zijn losgebroken, vermengd met afgebroken steeltjes en fijne plantendeeltjes. De verhouding tussen die bestanddelen bepaalt de kwaliteit en is aan de kleur af te lezen.

Waarom is het ene poeder licht en het andere groen

Doordat er meer of minder plantmateriaal is meegekomen door het doek. Een fijn doek en een korte draaitijd geven een lichte, zuivere fractie; een grof doek en lang doorgaan geven meer opbrengst en een groenere, minder zuivere fractie.

Waarom raden mensen aan om het koud te doen

Omdat de inhoud van de kopjes bij lage temperatuur verdikt en de structuur bros wordt, zodat zij schoon afbreekt in plaats van uit te smeren. Koude beperkt bovendien het verlies aan vluchtige fractie, en het is de enige ingreep die opbrengst en zuiverheid tegelijk verbetert.

Hoe lang blijft het goed

Korter dan de bloem waaruit het komt, omdat het blootgestelde oppervlak per gram een veelvoud groter is. Koel, donker en luchtdicht bewaren vertraagt het verlies aanzienlijk, maar deze fractie is niet gemaakt om maandenlang te blijven liggen.